Brief over Permeke

Prentbriefkaart van JDB aan zijn vrouw

Postkaart Parijs    15/08/1924           

“J’apprends énormément et je voudrais tant y faire un séjour de deux mois - pas de photos mais d’après nature. Quelle cri là-bas à Gand ! les vaches de Permeke ! Si mon appareil a bien fonctionné j’apporte des choses intéressantes pour autant qu’on puisse faire en 5 jours. Je rentrerai quand la portefeuille … je n’ai pas pris des précautions pour rester plus longtemps - serai épuisé. Je pense que je reviendrai lundi, même train que le notre. Dureste je t’écrirai. Je regrette vivement que tu n’es pas avec moi. Baisers    Jules



Johan De Smedt in boek over Latemse kunst vermeldt een tentoonstelling op 24/8 die commotie veroorzaakt: (check: de verwijzing op een kaart van 15/8 kan niet kloppen met de tentoonstelling uit Gent die later zou komen):

https://www.mijnwoordenboek.nl/vertaal/NL/FR/viswijf

het viswijf    vache (v) ; sorcière (v) ; dragon (m) ; gendarme (m) ; tarte (v) ; furie (v) ; chienne (v) ; vipère (v) ; charogne (v) ; mégère (v) ; virago (v) ; chipie (v)


Terug naar de natuur. Centraal concept in de Latemse school

"naar de natuur gaan schilderen en de grote betekenis die hij toekende aan de natuur was op zich een belangrijke inspiratiebron voor de eerste groep Latemse schilders. Het intellectuele middelpunt van deze groep was Karel van de Woestijne"

Karel van de Woestijne, Verzameld journalistiek werk. Deel 1. Nieuwe Rotterdamsche Courant juli 1906 - juni 1907 · dbnl
https://www.dbnl.org/tekst/woes002verz12_01/woes002verz12_01_0014.php

Toen ik vernam, dat ze zouden in veiling komen op 't einde dezer maand - van 29 tot 31 Augustus, in 't huis des Meesters - wilde ik voor 't laatst de teekeningen en schilderijen vereenigd terugzien die Xaveer de Cock, toen hij in 1896 stierf, naliet in zijn vredig huis te Deurle aan de Leie, waar ik ze lange namiddagen bewonderd had.

Ik stoomde dus naar Vlaanderen terug, naar die streek - Afsnee, Sinte Martens Laethem, Deurle, Astene - die wel verdiende het Vlaamsche Gooi te heeten, en reeds, om de talrijke schilders die er zich sedert eene halve eeuw, - sedert rechtstreeks naar de natuur, zonder omwegen, onder onmiddellijke impressie geschilderd wordt, - gevestigd hebben, ons Barbizon wordt genoemd. Want dit land heeft inderdaad eene gansche reeks kunstenaars, van Xaveer de Cock tot aan Emiel Claus, bezield, die zijne rivier, - de vlakke, kalme Leie, - die zijne kouters en zijne dennebosschen hebben verheerlijkt. 


PS


Constant Permeke (Belgian, 1886–1952) Title:
Koeien bij de hoeve , 1935–1935

Lot 239 - Permeke Constant (1886 - 1952) - Ecole : Belgique - Vaches à l'ombre (ca. 1930) - [...]

 

 

 

 

 

PS
René Magritte – 1948 (La Période Vache) – Endless Lowlands (Archived)

https://endlesslowlands.wordpress.com/2010/07/20/rene-magritte-1948-la-periode-vache/

"Hij doopte de serie ‘vache’ wat in het Frans zowel ‘koe’ als ‘gemeen’ kan betekenen, een verwijzing ook naar de ‘les fauves’ (de wilden), waar hij het felle kleurgebruik van ‘leende’.  "

Permeke etsen

Over de etskunst schrijft Permeke – die JDB goed kent – een brief aan zijn zoon die wou etsen of graveren. Hij moedigt hem aan maar kan het toch niet laten zijn principe te herhalen, met name dat “origineele teekeningen het wèl halen bij n'importe welk procédés die altijd maar métier zijn, afkooksels van de spontane uitdrukking welke, zoo klinkt het zóó botst het direct en spasmodisch geboren worden. Crêatief.’ (brief 13.12.1943) (Van den Bussche 1986: 289). In dezelfde brief levert hij verdere commentaar op Ensor in het bijzonder (en van de weeromstuit geldt die opmerking ook voor de hele etsccultuur). Permeke waardeert het werk van Ensor, maar hij verwijt Ensor dat hij te veel exemplaren heeft laten drukken om “den kalant” te bevredigen: “Men moet de tirage kunnen beperken en daarnà de clichés vernietigen - om de waarde aan de goeie épreuven of hun waarde te behouden” (Van den Bussche 1986: 289).

Van den Bussche, Willy (1986), De brieven van Constant Permeke aan zijn zoon. Paul. Vlaanderen. Jaargang 35 (1986). Dbnl: 

https://www.dbnl.org/tekst/_vla016198601_01/_vla016198601_01_0064.php 

Permeke

Bonnel (1956) over het atelier van JDB in Londen:

"Het enige andere kleurvlak was ‘Wolkenhemel’ van Permeke.

En die verdonkerde omwille van de loodwitverf – goedkoop wegens de omstandigheden van de oorlog."

Uit Wikipedia: 

Toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak werd Permeke opgeroepen en ingezet bij de verdediging van Antwerpen; de vriendengroep werd uiteengerukt. Te Duffel raakte hij zwaargewond. Hij werd via een lazaret in Antwerpen overgebracht naar het Verenigd Koninkrijk, naar een hospitaal te South Hillwood. Na zijn herstel vond hij zijn vrouw en zijn moeder terug in Folkestone; hier werd ook zijn eerste zoon John geboren. Intussen ontstonden contacten met Belgische kunstvrienden als Edgard Tytgat, Gustave van de Woestijne, Aloïs Boudry en Hippolyte Daeye. Hij werd ontslagen uit de militaire dienst en trok naar Londen waar hij via het Rode Kruis huisvesting kreeg in Stanton St Bernhard; in de loop van 1915 maakte hij enkele aquarellen van de omgeving aldaar. In maart 1916 vestigde hij zich met zijn gezin in Chardstock (Devonshire), waar zijn dochter Beatty werd geboren op 18 september 1916; Gustave Van de Woestyne was als peterlap bij het doopsel aanwezig. 

Permeke over etsen

 Permeke over etsen:

Vlaanderen. Jaargang 35 · dbnl

Brief aan zijn zoon

Ge kunt ook nog graveeren, daarom niet noodzakelijk op koper maar op zink met een gewone naald en dàn maar in de acide. In dien aard verschaft ge U steeds afwisseling in het werk. Schilderen, zalig niets doen, teekenen, linos, poppenspel, eten-drinken - slapen. Alles brengt U dichter bij het einde, dat zoolang niet meer zal wegblijven.’

Niettegenstaande hij zijn zoon aanmoedigt gravures te maken, heeft Permeke zelf nooit deze discipline beoefend omdat hij het unieke werk verkoos boven het gemultipliceerde: ‘Maar ik blijf bij mijn princiep dat origineele teekeningen het wèl halen bij n'importe welk procédés die altijd maar métier zijn, afkooksels van de spontane uitdrukking welke, zoo klinkt het zóó botst het direct en spasmodisch geboren worden. Crêatief.’ (brief 13.12.1943)

Verder in deze brief geeft hij zoals steeds weer een staaltje van zijn typische, plastische uitdrukkingen: ‘Geef mij daarom liever uw teekeningen - hoe onbeholpen ze ook mogen wezen! Spontaan werk - gelijk n'en jager naar zijn geweer grijpt als hij een haze niet! Hij is jager of hij is er geen, dàn is hij n'en Krabber.’

Terloops looft hij in dezelfde brief de kwaliteit van de etsen van Ensor maar geeft hem terzelfder tijd een veeg uit de pan omdat hij de laatste jaren teveel herdrukken van zijn etsen maakte: ‘Tot nu toe vond ik het interessanter dat er alleen eenige exemplaren van mijn werk bestonden. Dat is een standpunt gelijk een ander. Zooals voor Ensor is zulks geen nadeel in zijn werk etsen, en welke etsen tegen te komen. Die kerel heeft integendeel zijn oeuvre ermede verrijkt, maar... ik voeg eraan toe dat het allemaal geen Ensor's zijn die eauxfortes gedaan hebben. Zijn geval is eenig als van Rembrandt. Toch heeft hij de laatste jaren wat veel gedrukt zóó oneindig veel - waarom - ja waarom - omdat het een gemakkelijke ressource oplevert dat men voor een zakelijken kant nóg meer eens een tirage drukt die den kalant bevredigt. Men moet de tirage kunnen beperken en daarnà de clichés vernietigen - om de waarde aan de goeie épreuven of hun waarde te behouden. 

Permeke & JDB

Enkele notities over Permeke en De Bruycker

Constant Permeke (1886-1952) expressionistisch kunstschilder en beeldhouwer.

1906:  in Gent, voor zijn militaire dienstplicht maar kon avondlessen volgen aan de academie.

(Vriendschappen met als Frits Van den Berghe, Gustave De Smet, Henri Puvrez, Léon De Smet, de kunst-historicus André de Ridder en de criticus Paul Gustaaf Van Hecke. Sterk onder de invloed van "de prins van het Vlaamse luminisme" Emile Claus, die te Astene verbleef, en aangetrokken door de bekendheid van de eerste Latemse kunstenaarskolonie, rond Albijn Van den Abeele, vestigde de groep vrienden zich te Sint-Martens-Latem).

Permeke leert het werk van JDB kennen: 

“Mais son séjour à l’Académie de Gand lui ouvre les yeux et il développe sa propre vision de la vie et de l’art. Son intérêt pour les petites gens est éveillé lorsqu’il découvre les eaux-fortes de Jules De Bruycker dans son atelier. En 1905, il a aussi l’occasion de voir au casino d’Ostende des oeuvres d’Eugène Laermans et de Jakob Smits. Ses contacts avec le critique André De Ridder et l’historien de l’art Paul-Gustave Van Hecke vont encore lui ouvrir des horizons artistiques nouveaux. Au Patershol, où Permeke séjourne avec une pléiade d’artistes, il fait la connaissance de Frits Van den Berghe et de Gustave De Smet”

JDB aan Raphaël

Postkaart Parijs    15/08/1924           van fotokopie                                        (sic)  
Ma chère Raph.
Mon séjour ici a été on ne peut plus instructif. Je ne puis que répéter - quelle ville !
C’ est réellement la Ville Lumière ! Tu n’as d’idée combien notre cerveau peut s’ exercer ici - quelle vie spirituelle - celui qui sait choisir, les endroits jouit vraiment de l’ Art.
L’ Américain est fort grand sculptural, à côté de lui le Français est chétif mais son cerveau ! quel être intelligent, que de belles choses qu’il a réalisé.
J’apprends énormément et je voudrais tant y faire un séjour de deux mois - pas de photos mais d’après nature. Quelle cri là-bas à Gand ! les vaches de Permeke ! Si mon appareil a bien fonctionné j’apporte des choses intéressantes pour autant qu’on puisse faire en 5 jours. Je rentrerai quand la portefeuille … je n’ai pas pris des précautions pour rester plus longtemps - serai épuisé. Je pense que je reviendrai lundi, même train que le notre. Dureste je t’écrirai. Je regrette vivement que tu n’es pas avec moi. Baisers    Jules
On causera beaucoup ! Mais quel œuvre j’ai raté ! Mais je vais m’y mettre quand même, je le sens et je reviens encore. Malgré le temps fichu cela a bien marché quand-même.
Et toi chérie comment va tu?                                quel fatigue !!!!!

Uitgeschreven door Frank & Eli.  

PS bewijs dat JDB werkte - in die tijd - op basis van zelf gemaakte foto's  (naast andere foto's en prentbriefkaarten).