Daumier

Honoré Daumier, Het drama (ca 1860) (oil on canvas)

Daumier

 

Verzamelaars Daumier

Collectioneur

Amateurs d'estampes
Les connoisseurs

Honoré Daumier tekende en schilderde verschillende verzamelaars en “connoiseurs” uit die over de schouder van de kunstenaar kijken naar de portfolio's op zoek naar een goede koop.

Enerzijds verkochten deze platen goed (de verzamelaars konden zich identficieren met het onderwerp - hun hobby werd afgebeeld), anderzijds was er meer aan de hand dan dit verkoopsargument. In zijn essay over Daumier schreef Henry James dat we in deze beelden een fascinatie van Daulmier gereflecteerd zien: “the old Parisian quay, the belittered print-shop, the pleasant afternoon, the glimpse of the great Louvre and the other side of the Siene, ... estampes suspended in the window and doorway .. extracted, piece by piece from musty portfolios'.




Verzamelaars:





De kopers bekijken een print kritisch - verschillende blikken beoordelen het werk. Andere werken liggen verspreid op de tafel.

Verzamelaar:






The Print Collector | Art UK


Een eerder schamel geklede man bekijkt de werken in een gallerie. Misschien is hij te arm om iets te kopen?

Gedurende de periode tussen 1850 en 1860 werden kopers:verzamelaars een terugkerend onderwerp voor Daumier. De bourgeoisie (waaronder ook de middenklasse) konden zich veroorloven kunst te kopen en zelfs te verzamelen.

Er zijn verschillende versies van deze figuur die naar kunstwerken staat te kijken.

Verzamelaar:





Daumier maakte vaak verschillende variaties op hetzelfde thema: een man (sic) op zoek naar kunst. Het gaat vaak om petit-bourgeois figuren.

Dit type verschijnt steeds meer in de stad in het Frankrijk van Balzac ten tijden van de tweede Empire (tijdperk van Napoleon III van 1851-1870).

De oprichting van de La Société des aquafortistes (1862) was een stimulans in de verkoop van betaalbare kunstwerken.


"While continuing to observe the lifestyle and personalities of his times, Daumier sets aside the satirical bent of the Croquis de Salon [Salon sketches], to give his character a more universal appeal. The meditative atmosphere is treated in chiaroscuro, the monochrome engravings are subdued and the broad contours conjure up the peaceful seriousness of Chardin’s interiors.Very few reference points exist for the chronology and stylistic development of Daumier’s paintings, most of which remained in his studio, with just a few scarce exceptions. His output must have increased after he was laid off by the newspaper Le Charivari in 1860, since he had much more time to devote to easel painting. Made famous during his lifetime by Delacroix and Baudelaire, Daumier sold his works to a limited circle of enthusiasts such as Corot, his devoted friend who kept this painting until his death."









Daumier: Visions of Paris | The Arbuturian

"One of the great interests reflected in his work was the place of the artist and his art, the act of looking and the power of the beholder. “The Print Collector” (c. 1857-63) – a small masterpiece of atmosphere – is just one in a series of contemplative paintings and kinetic cartoons which examine the relationship between art and the viewer and the art of looking itself. Daumier was acutely conscious of how naked the artist is when his work goes up for public display. In “Salon de 1857”, one of his comic lithographs for Le Charivari, a nude statue ignored amidst the top-hatted and pince-nezed onlookers who are all staring intently at the paintings on the walls, comes to life with a noiseless wail and contortion of her arms."

Beelden:








































Here are some people looking at art in 1865:

 
C.J. Traviès (1804-1859), 
door Cornelis Veth.

Elseviers Geïllustreerd Maandschrift. Jaargang 31 · dbnl



TRAVIÈS de Villers is een van die talentvolle tijdgenooten van Daumier, die door zijn grootheid in de schaduw gesteld zijn, waarin men ze minder dan zij verdienen heeft gewaardeerd.

Wel heeft Charles Baudelaire in zijn opstel: ‘Quelques caricaturistes français’ hem waardeerende bladzijden gewijd. ‘Selon moi’ zegt hij daarin ‘c'est un artiste éminent et qui ne fut pas dans son temps délicatement apprecié.’ Anderen, als Champfleury en Arsène Alexandre hebben hem met onbegrijpelijk-wrevele woorden bedacht.

Tegenover de waardeering door tijdgenoot en nakomeling konden zich het veiligst in de nabijheid van den grooten meester bevinden zij, wier geaardheid het meest van de zijne verschilde. Zoo blijft er aan Gavarni, teekenaar van het bohémien-leven en van de lorette, voortreffelijk en precieus illustrator, nog heel wat te bewonderen, al zou men hebben erkend, dat hij minder diep en minder groot was dan Daumier. Nog meer is dit het geval met Gustave Doré, bij wien zelfs het groteske zooveel meer naar het fantastische neigde.

Ook die anderen, wier fraaie teekeningen gegraveerd werden voor de talrijke albums en ‘museums’ van dezen tijd, bloemlezingen van typeerende beschrijvingen zooals men ze hier in het land ook wel nagevolgd heeft: ‘Les Français peints par eux-mêmes’, ‘Physiologie du flâneur, du médecin’ enz. ook die anderen: de geestige petit-maître Trimolet, Meissonnier, Pauquet, Raymond Pellez staan ver genoeg van Daumier af om niet altijd tot hun schade met hem vergeleken te worden. Zelfs bij de fijn satirieke prenten van Charles Jacque zal men nog eerder tot een vergelijking met Gavarni komen. Het meest fnuikende is de nabijheid van Daumier geweest voor Monnier, somtijds voor Grandville en zeker voor Traviès.

Toch was deze een zeer bijzonder artist, wiens betrekkelijke vergetelheid alleen veroorzaakt wordt doordat hij zich geheel op hetzelfde terrein bewoog als Daumier en niet, zooals bijvoorbeeld die van Cham, wijl hij dezen navolgde. Hij maakte politieke prenten en maatschappelijke satires als de ander en was evenzeer een waarnemer van het volksleven.

(…)

Champfleury, die weinig aan hem te waardeeren kan vinden, spreekt van een telkens veranderde manier, van een pogen om de populariteit van Daumier en Gavarni tegelijk te winnen, maar mij schijnt al deze omhaal van weinig belang naast het feit dat Traviès een voortreffelijk en soms een zeer voornaam teekenaar, een prachtig lithograaf en een waarnemer met een zeer eigen temperament was. Traviès had, wat aan de meeste andere tijdgenooten van Daumier ontbrak, hij had stijl en deze komt uit in het eerste het beste houtgravuretje van zijn conceptie, zoowel als in zijn grooter steenteekeningen.

Wat de beschouwing van Traviès' werk voor hen die hem nu eenmaal bij de caricaturisten, de meesters van de ‘Art du Rire’ hadden in te deelen, waarschijnlijk onnoodig heeft vertroebeld, is het feit dat hij niet vroolijk, niet grappig was. Een caricaturist om wiens werk men niet lachen kan, bij wiens prenten het komische in het onderschrift gezakt is, en dan nog maar heel weinig komisch is - het kan niet anders of hij moet er in een bespreking van de caricatuur slecht afkomen. Maar waarom iemand altijd in een bepaald hokje met een bepaald etiket te zetten, hem behalve een naam, een soortnaam te geven als de specimina in den dierentuin?

Traviès bereikte nimmer de toppen van het hoog-dramatische en hoog-komische, waarop Daumier zich meer dan dertig jaar handhaafde, maar ofschoon verzeild onder de teekenaars van spotprenten en satirieke of humoristische illustraties, bezat hij niet het temperament van den humorist. Hij was een voortreffelijk karakterteekenaar met een, om Baudelaire nog eens te citeeren, ‘profond sentiment des joies et des douleurs du peuple.’ Zijn Liard, de voddenraper, is bewonderd zelfs door hen die zijn kunst miskenden, maar zijn werk is vol van dergelijke, en betere, volkstypen.

Moet men hem dien milderen grooteren humor ontzeggen, die Daumier eigen was, te ontkennen is het niet, dat hij in het bits, bijtend satirieke voortdurend een groote kracht van expressie toont. Het type ‘Mayeux’ hoezeer geëxploiteerd, is een forsche en bijna satanische creatie.

Daumier: opera & theater

Actualités n°310 : Une 1re Représentation de la Bourse. | Paris Musées

http://parismuseescollections.paris.fr/fr/musee-carnavalet/oeuvres/actualites-ndeg310-une-1re-representation-de-la-bourse#infos-principales

Een propvol Odeon theater bij de première van het blijspel de Beurs van Ponsard waarbij de beursspeculanten zich in alexandrijnen uitdrukten. Van hoog tot laag is betrokken met aandelen in de mode.

n

Aandacht voor het amateurtheater:

Rappelés avec enthousiasme!.., from Les Comédiens de Société, published in Le Charivari, May 1, 1858

 Amateurtoneel bloeide op tijdens het tweede keizerrijk. Aan het hof in Comiègne werden geregeld charades, tableaux-vivants, revues en toneelstukken opgevoerd.

Verrekijkers:

Honoré Daumier - Lithographies originales - La feuille : environ 35 x 26 cm / IMG_1103
Oh absolument comme si...

Grandville

Jan Braet, 'De revolutie gaat buitenaards'.

Hulde met boek en expo aan de visionaire negentiende-eeuwse karikaturist Grandville.

 Hij bewaarde een wel erg vrolijke, stekelige en inventieve geest. Zeker voor een man die drie kinderen en zijn eerste vrouw (een nicht) vroeg zag sterven. Die in de eerste bloei van zijn carrière werd gestuit door een algemeen verbod op politieke karikaturen. Zoals zijn vakbroeders van de bladen La Caricature en Le Charivari richtte JJ Grandville zich vanaf 1835 in Parijs noodgedwongen op iets wijdere thema's, zij het nog altijd met een amper verholen afkeer van bourgeois en aristocraten.

Niet dat hij het nog zou hebben gewaagd om, zoals zijn directeur Charles Philipon had voorgedaan, het hoofd van burgerkoning Louis Philippe I af te beelden als een peer (' poire' betekent ook 'schlemiel'). Het volstond om de focus van zijn spottende blik, zijn fijn geslepen tekenpennetje, iets te verleggen. Hij liet namen achterwege, gebruikte vermommingen en metamorfosen, werkte gelijkenissen uit met planten en dieren ( têtes d'hommes et d'animaux comparées - een sneer naar pseudowetenschap).

Zonder zijn prentenbundel Un autre monde (1844) was hij evenwel nooit beroemd geworden. Een collega voorzag Grandvilles fantasierijke beelden - door stoom aangedreven muziekinstrumenten, elkaar bloedig bekampende speelkaarten - van een bindtekst. Er ontstaat een komisch-dromerige rit door een vreemd vertrouwde planeet onder leiding van drie pipo's. Ze be-lichamen de leugenachtige beloftes van een nieuw mercantiel en publicitair tijdperk, zo schrijft Jan Ceuleers op basis van de al door filosoof Walter Benjamin gemaakte notities. Dit staat in een nieuw, van negentiende-eeuws vakmanschap doordesemd boek. De litho's uit Un autre monde zijn er in facsimile opgenomen en van naaldje tot draadje uitgelegd door Ségolène Le Men.

Uitgever Pandora bezorgde ook een tweelingboek, Images d'autres mondes, tevens catalogus van een tentoonstelling in het Félicien Ropsmuseum in Namen (tot 11 september). Hier worden tekeningen en litho's van Grandville - de meeste uit de collectie van Ronny en Jessy Van de Velde - omringd door ander werk. Vooreerst, heel zinvol, door fragmenten uit de pionierstijd van de Franse cinema. Die putte zeker voordeel uit Grandvilles ideeën en uit de sequentiële vorm waarmee hij beweging bracht in zijn metamorfosen.


Voorts, vooral 20e en 21e-eeuwse kunstenaars, adepten van de karikaturist. Het dichtst bij diens speelse opstandigheid kwam Marcel Broodthaers bij een lezing in het revolutiejaar 1968 in het Brusselse PSK. Als illustratiemateriaal gebruikte hij onder meer prenten van Grandville naast foto's van door studenten opgebroken straten in Parijs. De diareeks bleef bewaard en wordt vertoond, de lezing (zo'n 40 minuten) blijkt zoek. Een waardige vervanger is het spektakel van een geweldige explosie die ook een esthetisch vuurwerk is, The Dynamite Show (2004) van Koen Theys.
Jan Braet

==========================================================

 Daumier

50. 
    
    A che d’intérieur annonçant la publication de “ La Grande Ville, Nouveau Tableau de Paris (Balzac) ”. Lithographie imprimée en deux tons. Très belle épreuve sur vélin fort (515 x 355 mm). Très rare.
    
    Joint : – A che d’intérieur romantique annonçant la publication de “ Mathilde Mémoires d’une Jeune Femme ” d’Eug. Sue chez l’édit. Gosselin (576 x 468 mm).
    
    Ensemble 2 pièces. 500 € 

 Afbeelding: Grandville

 

 

Tentoonstellingscatalogus bij de tentoonstelling J.J. Grandville Un Autre Monde in het Musée Félicien Rops,

Namen van juni tot september 2011, de eerste tentoonstelling over Grandville sinds 1986.

Spectaculaire lay-out met telkens een dubbele full-page illustratie van moderne en hedendaagse werken (schilderijen, (3D)tekeningen, beeldhouwwerk) van:

 Marcel Broodthaers, Charlie Chaplin, Fred Eerdekens, James Ensor, Jan Fabre, Desmond Morris, Panamarenko, Odilon Redon, Paul Van Hoeydonck, Koen van Mechelen, Angel Vergara .Catalogue accompagnant l'exposition J.J. Grandville Un Autre Monde au Musée Félicien Rops, Namur de juin à septembre 2011, la première exposition de Grandville depuis 1986.

Mise-en-page spectaculaire avec illustrations doubles-pages des oeuvres modernes et contemporaines: tableaux, (3D)dessins, sculptures de Marcel Broodthaers, Fred Eerdekens, James Ensor, Jan Fabre, Desmond Morris, Panamarenko, Odilon Redon, Paul Van Hoeydonck, Koen van Mechelen, Angel Vergara . artistes qui ont tous été inspirés par l'oeuvre de Grandville.

Le talent de Grandville est absorbé par le movement moderne et on trouve des échos dans notre culture de l'image, ainsi que le démontrent des films de Charlie Chaplin, Ladislas Starevitch, Serge Vandercam en collaboration avec Christian Dotremont et Koen Theys. 

 

 

Balzac illustré par Grandville : 

 

Uilenspiegel Tijdschrift

In 1856 verschijnt  het  eerste  nummer  van  het  satirisch  tijdschrift

L’Uylenspiegel, journal des ébats artistiques et littéraires,

dat  Félicien Rops in  het  leven  riep.  Een  jaar  later  al  schrijft  journalist  Alfred  Delvau: «Blader in de collectie van de 'Uylenspiegel’ en u zal er een reeks lithoprenten in vinden die zonder te verbleken de vergelijking kunnen doorstaan met de beste tekeningen van Gavarni en van Daumier.»

«Om  te  lachen:  Daumier,  Gavarni,  Rops  of  de  uitvinding  van  het  silhouet» verkent de cynische, komische of tedere kijk van de drie kunstenaars  op  hun  tijdgenoten...  Van  de  hoepelrokken  die  over  de  Parijse voetpaden glijden tot de elegante en andere dames van lichte zeden... de  sociale  karikatuur  spaart  niemand.  De  burger,  de volkse  mens,  de kunstenaars  zelf  moeten  eraan  geloven.  Vooral  de  liefdesrelaties  worden op de korrel genomen: de echtgenoot, zijn vrouw en haar minnaar,  maar  ook  de  echtgenote,  haar  man  en  de  prostituee...

Kortom,  hier wordt  een  bijna  volledig  panorama  van  de  maatschappij  in  het  begin van de negentiende eeuw neergezet, onder de pennentrekken van deze

scherpe tot zelfs wrange «schetsers».  Het uiterlijk van de hoofdrolspelers  is  bijzonder  goed  bestudeerd  en  doet  lachen.  De lichamen,  de  kleding, de houding... alles draagt bij tot de uittekening van verrassende lichaamstypes: een silhouet krijgt vorm. 

Honoré  Daumier (1808-1879)

Hij werkt  mee aan het blad La Caricature en zijn  politieke  spotprenten  brengen  hem  zelfs  in  de gevangenis.  Hij werkt  ook  voor  het  Parijse  dagblad Charivari,

waar  zijn  zedentaferelen erg  aanslaan.  Daumier  is  ook  schilder,  tekenaar  en

beeldhouwer. 

Paul  Gavarni (1804-1866)  werd  in  Parijs  geboren.  Op  zijn  veertiende

wordt hij toegelaten tot het Conservatorium voor Kunsten en Ambach-

ten,  waar  hij  machines  leert  tekenen.  Hij  maakt  al snel  karikaturen  en

modeschetsen.  In  1833  brengt  hij Le Journal des gens du monde

uit,  dat een jaar later al bankroet is. Daarna gaat hij werk

en voor Le Charivari en L’Artiste.

« Uylenspiegel, journal des ébats artistiques et littéraires » was een satirisch weekblad opgericht door een groep studenten onder leiding van Charles De Coster en Félicien Rops Het verscheen van 1856 tot 1864 en had zijn zetel te Brussel, aan de Gasthuisstraat, 4. De medewerking van Rops begon bij het eerste nummer, 3.2.56. Hij publiceerde 86 lithographies in 1856, 41 in 1857, 8 in 1858 en 11 in 1859; « La dernière incarnation de Vautrin, verschenen op 2 november 1862, wordt zijn laatse deelname aan het weekblad. De productie van Rops die zeer actief is in het begin vermindert na het huwelijk van de kunstenaar in 1857. In tegenstelling tot wat algemeen wordt gedacht, waren de composities van « La politique pour rire » bestemd voor het weekblad en geleverd buiten tekst in hun respectievelijke nummers. Ze zijn eveneens zorgvuldig gedrukt op mooi wit velijn of op Chinees papier en in een groene portefeuille verzameld. Uitgezonderd enkele prenten die buiten tekst gedrukt werden, zijn alle composities in voldruk, met tekst op de keerzijde; degene verschenen tijdens de eerste twee maanden van 1856 zijn, over het algemeen, op Chinees papier met tekst op de keerzijde. Enkele zijn gedrukt op donkere achtergrond

Silhouet karikatuur

OM TE LACHEN! DAUMIER, GAVARNI, ROPS : DE UITVINDING VAN HET SILHOUET.
Museum Rops (Namen) (24 september 2010 tot 9 januari 2011

In 1856 verschijnt het eerste nummer van het satirisch tijdschrift L’Uylenspiegel, journal des ébats artistiques et littéraires, dat Félicien Rops in het leven riep. 

Een jaar later al schrijft journalist Alfred Delvau:

«Blader in de collectie van de 'Uylenspiegel’ en u zal er een reeks lithoprenten in vinden die zonder te verbleken de vergelijking kunnen doorstaan met de beste tekeningen van Gavarni en van Daumier.»

Toch zal het bijna nog anderhalve eeuw duren tot een tentoonstelling deze drie getalenteerde karikaturisten onder één dak samenbrengt...

«Om te lachen: Daumier, Gavarni, Rops of de uitvinding van het silhouet» verkent de cynische, komische of tedere kijk van de drie kunstenaars op hun tijdgenoten... Van de hoepelrokken die over de Parijse voetpaden glijden tot de elegante en andere dames van lichte zeden... de sociale karikatuur spaart niemand. De burger, de volkse mens, de kunstenaars zelf moeten eraan geloven. Vooral de liefdesrelaties worden op de korrel genomen: de echtgenoot, zijn vrouw en haar minnaar, maar ook de echtgenote, haar man en de prostituee...

Kortom, hier wordt een bijna volledig panorama van de maatschappij in het begin

van de negentiende eeuw neergezet, onder de pennentrekken van deze scherpe tot zelfs wrange «schetsers». Het uiterlijk van de hoofdrolspelers is bijzonder goed bestudeerd en doet lachen. De lichamen, de kleding, de houding... alles draagt bij tot de uittekening van verrassende lichaamstypes: een silhouet krijgt vorm.

Honoré Daumier (1808-1879).  In 1816 vestigt hij zich met zijn ouders in Parijs. Hij werkt mee aan het blad La Caricature en zijn politieke spotprenten brengen hem zelfs in de

gevangenis. Hij werkt ook voor het Parijse dagblad Charivari, waar zijn zedentaferelen

erg aanslaan. Daumier is ook schilder, tekenaar en beeldhouwer. Hij sterft in Valmondois, op enkele kilometers van L’Isle-Adam, op 10 februari 1879.

Paul Gavarni (Parijs 1804-1866). Op zijn veertiende wordt hij toegelaten tot het Conservatorium voor Kunsten en Ambachten, waar hij machines leert tekenen. Hij maakt al snel karikaturen en modeschetsen. In 1833 brengt hij Le Journal des gens du monde uit, dat een jaar later al bankroet is. Daarna gaat hij werk en voor Le Charivari en L’Artiste.