Grandville

Jan Braet, 'De revolutie gaat buitenaards'.

Hulde met boek en expo aan de visionaire negentiende-eeuwse karikaturist Grandville.

 Hij bewaarde een wel erg vrolijke, stekelige en inventieve geest. Zeker voor een man die drie kinderen en zijn eerste vrouw (een nicht) vroeg zag sterven. Die in de eerste bloei van zijn carrière werd gestuit door een algemeen verbod op politieke karikaturen. Zoals zijn vakbroeders van de bladen La Caricature en Le Charivari richtte JJ Grandville zich vanaf 1835 in Parijs noodgedwongen op iets wijdere thema's, zij het nog altijd met een amper verholen afkeer van bourgeois en aristocraten.

Niet dat hij het nog zou hebben gewaagd om, zoals zijn directeur Charles Philipon had voorgedaan, het hoofd van burgerkoning Louis Philippe I af te beelden als een peer (' poire' betekent ook 'schlemiel'). Het volstond om de focus van zijn spottende blik, zijn fijn geslepen tekenpennetje, iets te verleggen. Hij liet namen achterwege, gebruikte vermommingen en metamorfosen, werkte gelijkenissen uit met planten en dieren ( têtes d'hommes et d'animaux comparées - een sneer naar pseudowetenschap).

Zonder zijn prentenbundel Un autre monde (1844) was hij evenwel nooit beroemd geworden. Een collega voorzag Grandvilles fantasierijke beelden - door stoom aangedreven muziekinstrumenten, elkaar bloedig bekampende speelkaarten - van een bindtekst. Er ontstaat een komisch-dromerige rit door een vreemd vertrouwde planeet onder leiding van drie pipo's. Ze be-lichamen de leugenachtige beloftes van een nieuw mercantiel en publicitair tijdperk, zo schrijft Jan Ceuleers op basis van de al door filosoof Walter Benjamin gemaakte notities. Dit staat in een nieuw, van negentiende-eeuws vakmanschap doordesemd boek. De litho's uit Un autre monde zijn er in facsimile opgenomen en van naaldje tot draadje uitgelegd door Ségolène Le Men.

Uitgever Pandora bezorgde ook een tweelingboek, Images d'autres mondes, tevens catalogus van een tentoonstelling in het Félicien Ropsmuseum in Namen (tot 11 september). Hier worden tekeningen en litho's van Grandville - de meeste uit de collectie van Ronny en Jessy Van de Velde - omringd door ander werk. Vooreerst, heel zinvol, door fragmenten uit de pionierstijd van de Franse cinema. Die putte zeker voordeel uit Grandvilles ideeën en uit de sequentiële vorm waarmee hij beweging bracht in zijn metamorfosen.


Voorts, vooral 20e en 21e-eeuwse kunstenaars, adepten van de karikaturist. Het dichtst bij diens speelse opstandigheid kwam Marcel Broodthaers bij een lezing in het revolutiejaar 1968 in het Brusselse PSK. Als illustratiemateriaal gebruikte hij onder meer prenten van Grandville naast foto's van door studenten opgebroken straten in Parijs. De diareeks bleef bewaard en wordt vertoond, de lezing (zo'n 40 minuten) blijkt zoek. Een waardige vervanger is het spektakel van een geweldige explosie die ook een esthetisch vuurwerk is, The Dynamite Show (2004) van Koen Theys.
Jan Braet

==========================================================

 Daumier

50. 
    
    A che d’intérieur annonçant la publication de “ La Grande Ville, Nouveau Tableau de Paris (Balzac) ”. Lithographie imprimée en deux tons. Très belle épreuve sur vélin fort (515 x 355 mm). Très rare.
    
    Joint : – A che d’intérieur romantique annonçant la publication de “ Mathilde Mémoires d’une Jeune Femme ” d’Eug. Sue chez l’édit. Gosselin (576 x 468 mm).
    
    Ensemble 2 pièces. 500 € 

 Afbeelding: Grandville

 

 

Tentoonstellingscatalogus bij de tentoonstelling J.J. Grandville Un Autre Monde in het Musée Félicien Rops,

Namen van juni tot september 2011, de eerste tentoonstelling over Grandville sinds 1986.

Spectaculaire lay-out met telkens een dubbele full-page illustratie van moderne en hedendaagse werken (schilderijen, (3D)tekeningen, beeldhouwwerk) van:

 Marcel Broodthaers, Charlie Chaplin, Fred Eerdekens, James Ensor, Jan Fabre, Desmond Morris, Panamarenko, Odilon Redon, Paul Van Hoeydonck, Koen van Mechelen, Angel Vergara .Catalogue accompagnant l'exposition J.J. Grandville Un Autre Monde au Musée Félicien Rops, Namur de juin à septembre 2011, la première exposition de Grandville depuis 1986.

Mise-en-page spectaculaire avec illustrations doubles-pages des oeuvres modernes et contemporaines: tableaux, (3D)dessins, sculptures de Marcel Broodthaers, Fred Eerdekens, James Ensor, Jan Fabre, Desmond Morris, Panamarenko, Odilon Redon, Paul Van Hoeydonck, Koen van Mechelen, Angel Vergara . artistes qui ont tous été inspirés par l'oeuvre de Grandville.

Le talent de Grandville est absorbé par le movement moderne et on trouve des échos dans notre culture de l'image, ainsi que le démontrent des films de Charlie Chaplin, Ladislas Starevitch, Serge Vandercam en collaboration avec Christian Dotremont et Koen Theys. 

 

 

Balzac illustré par Grandville : 

 

Grande Ville

Jules De Bruycker (1870-1945), Grande Ville, self portrait of the artist as a Marabout and the title probably referring to the illustrator Grandville, 1929 (le Roy 161). This etching only exists in proof states, almost always dedicated and dated by the artist. This example dated 29 June 1934 and dedicated to A. Taevernier, 34,7 x 17,5 cm (plate), signed, dated and dedicated in pencil bottom right, with title and mention 'Etat' bottom left. Reframed in the original frame. 

Tekening Grande Ville (B0185)







Ets GRANDE VILLE (255) 1929




Een marabou

Jean Ignace Isidore Gérard 1803-1847) bekend onder de naam Jean-Jacques or J. J. Grandville. 

Grandville (1803-1847) was een van de blangrijkste caricaturisten uit de 19de eeuw. Hij kreeg vooral bekendheid door dieren die gekleed zijn als mensen. Het blijkt een manier om bepaalde karaktertrekken te ontmaskeren via het masker van een dier












Er was echter één negentiende-eeuwse kunstenaar die was geobsedeerd door de zich voltrekkende veranderingen en wiens werk er een griezelige illustratie van vormde. Grandville publiceerde zijn Het publieke en het privéleven van de dieren in afleveringen tussen 1840 en 1842.



Op het eerste gezicht lijken de dieren van Grandville, die zijn gekleed en zich gedragen als mensen, aan te sluiten bij de oude traditie waarin iemand wordt geportretteerd als een bepaald dier om een aspect van zijn karakter te benadrukken. Het ging erom de geportretteerde een masker op te zetten dat hem tegelijkertijd ontmaskerde. Het dier is het toonbeeld van de betreffende karaktertrek: de leeuw staat voor absolute moed, de haas voor lafheid. Ooit stond het dier dicht bij de oorsprong van die eigenschap, en het was door het dier dat deze voor het eerst herkenbaar werd. Vandaar dat het dier haar ook zijn naam gaf.

Maar als je Grandvilles etsen beter bekijkt, dringt het tot je door dat het schokkende ervan in feite wordt veroorzaakt door een beweging die tegengesteld is aan wat je eerst had aangenomen. Deze dieren worden niet ‘geleend’ om mensen te analyseren, er wordt hier niets ontmaskerd, integendeel. Deze dieren zijn de gevangenen van de menselijk-sociale situatie waaraan ze gedwongen zijn deel te nemen. De inhalige aasgier is als huisbaas veel angstaanjagender dan als vogel. De dinerende krokodillen zijn vraatzuchtiger aan tafel dan in de rivier.

In plaats van te dienen als verwijzing naar de oorsprong of als morele metaforen, worden de dieren hier en masse gebruikt om situaties te ‘bevolken’. De beweging die zou eindigen met de banaliteit van een Disney, begon als een verontrustende profetische droom in het werk van GDürerrandville.

De honden in Grandvilles ets van het hondenasiel lijken helemaal niet op echte honden: ze hebben weliswaar een hondenkop maar ze ondergaan hun gevangenschap als mensen.

‘De beer is een goede vader’ laat een beer zien die mismoedig een kinderwagen achter zich aan trekt, als een doodgewone menselijke kostwinner. Het eerste deel van Grandvilles werk eindigt met de woorden: ‘Goedenacht dus, beste lezer. Ga naar huis, sluit uw kooi goed af, slaap lekker en droom iets moois. Tot morgen.’ Dieren en ‘volk’ zijn in zekere zin synoniem geworden, hetgeen wil zeggen dat de dieren uit het gezicht verdwijnen.

Een latere tekening van Grandville, getiteld ‘De dieren gaan aan boord van de stoomark’, laat aan duidelijkheid niets te wensen over. In de joods-christelijke traditie was de ark van Noach de eerste geordende bijeenkomst van mensen en dieren. Die bijeenkomst is nu voorbij. Grandville laat ons het grote vertrek zien. Er trekt een trage stoet van uiteenlopende soorten langs de kade, met hun rug naar ons toe. Hun houdingen suggereren de typische twijfels van emigranten die op het punt staan hun land te verlaten. In de verte zie je een loopplank waarover de eerste dieren al aan boord zijn gegaan van de negentiende-eeuwse ark, die eruitziet als een Amerikaanse stoomboot. De beer. De leeuw. De ezel. De kameel. De haan. De vos. Exeunt.

PS

The success of this work led to his being engaged as artistic contributor to various periodicals, such as La Silhouette, L'Artiste, La Caricature, Le Charivari; and his political caricatures which were characterized by marvelous fertility of satirical humour, soon came to enjoy a general popularity.


Little Egret by OHARA KOSON


Dürer, De Ooievaar





 Albrecht Dürer, De ooievaar, Pentekening op papier, 28 x 19 cm, gesigneerd en gedateerd bovenaan in het midden: 1517 en het monogram AD ineen, Museum voor Schone Kunsten, Elsene


Peter Vos:

BARON RAYMOND DE MEESTER DE BETZENBROEK ,ECOLE BELGE (1904-1995)Le maraboutSculpture en bronze à patine brune sur base circulaire. 

James Ensor en de oude meesters | James Ensor

http://jamesensor.vlaamsekunstcollectie.be/nl/bronnen/webpublicaties/james-ensor-en-de-oude-meesters

Al deze Britse publicaties waren succesvol en inspireerden kunstenaars op het vasteland, zoals bijvoorbeeld de Fransman J.J. Grandville (1803-1847) in zijn boek Petites misères humaines (1843). Grandville was een gevierd graficus en publiceerde zijn fantasierijke prenten in de meest bekende tijdschriften van die tijd zoals L'Artiste, Le Magasin pittoresque, L'Illustration en Charivari. In zijn geïllustreerde werken Un autre monde (1844) en Les Métamorphoses du Jour (1829) wordt de mens als dier voorgesteld met dezelfde passies en onhebbelijkheden zoals men die kan ontdekken in Gulliver's Travels (eveneens door Grandville geïllustreerd in een Franse uitgave van 1838). De invloed van Grandville laat zich gelden in Ensors ets De zonderlinge insecten (T. 46) uit 1888 of in het olieverfschilderij De fantastische muzikanten (Tr. 337) uit 1891.

 

 

 

 

 

 

Relatie: Balzac en Grandville

 

Beelden uit het persoonlijke en openbare leven der dieren

 

 

Grandville, P.-J. Stahl, H. de Balzac, Thérèse Cornips

=======

 

Jean Ignace Isidore GRANDVILLE (Nancy 1803 - Vanves 1847) Corneille les mains dans les poches, marchant dans une rue animée Plume et encre brune, sur traits de crayon noir. Annotée en haut à droite «Faire les … de la tête…», numérotée en haut à gauche au verso du montage «G298». Cartel en bas au centre sur le montage «J.J.Granville». (Légèrement insolé, petites taches, déchirure en bas à droite, bandes de papiers ajoutée dans le haut et dans le bas). 15x9,5cm

DESSINS ANCIENS ET MODERNES | Drouot.com

https://drouot.com/fr/v/155563-dessins-anciens-et-modernes